Preventief alcohol- en drugsbeleid op de werkvloer
Het drinken van alcohol is als het ware verankerd in onze cultuur en overstijgt de verschillende klassen van de bevolking. Iedereen drinkt alcohol of excuseert zich omdat hij/zij niet wenst te drinken.
Ook het gebruik van andere middelen die een invloed hebben op het bewustzijn en dus de manier veranderen waarop de wereld wordt ervaren, neemt toe. Het gaat hierbij om psychofarmaca (pijnstillende middelen, kalmeermiddelen, slaapmiddelen, stimulerende middelen), snuifmiddelen, illegale drugs (cannabis, LSD, cocaïne, opium, heroïne,… ).
Het is een illusie te denken dat de nadelige effecten van het gebruik van deze middelen door een werknemer ophouden wanneer hij de onderneming binnenstapt.
Zo blijkt uit een onderzoek door Securex dat 13% van de werknemers alcohol gebruikt op een onveilige manier. Daarbij kan ruim 1 op 100 werknemers minstens 1 maal per maand niet normaal presteren omdat hij onder invloed is.
Zie het rapport van dit onderzoek: Het alcoholgebruik van de Belgische werknemer (PDF, 1,11 MB).
Een overmatig alcohol- of druggebruik kan niet enkel moeilijkheden veroorzaken in de privésfeer, maar kan ook in de werksituatie voor problemen zorgen. Wanneer alcohol of drugs genuttigd worden op het werk of wanneer de effecten ervan doorwerken op de werkvloer, komt de medeverantwoordelijkheid van de werkgever in het gedrang aangezien een van zijn taken erin bestaat erover te waken dat het werk in behoorlijke omstandigheden wordt verricht met betrekking tot de veiligheid en gezondheid van de werknemer.
Het onder invloed zijn van alcohol of drugs is immers één van de belangrijke factoren die de veiligheid en gezondheid van de werknemers en hun omgeving aantasten.
Bovendien heeft het gebruik van alcohol of drugs meestal een verminderd of problematisch functioneren tot gevolg of leidt het tot afwezigheden, wat een bron van stress betekent voor de collega-werknemers doordat hun werkdruk verhoogt en de werkorganisatie wordt verstoord.
Alcohol- en druggebruik is daarnaast ook een belangrijke oorzaak van grensoverschrijdend gedrag.
Een preventief alcohol- en drugsbeleid is het middel bij uitstek om dergelijke alcohol- en drugproblemen op het werk een stap voor te blijven of minstens te beletten dat deze problemen verergeren.
Het is evenwel niet eenvoudig voor een werkgever precies te weten hoe hij het best een dergelijk beleid voert en welke acties hij bij de uitwerking van dit beleid al dan niet kan ondernemen. Bovendien wankelt zo’n beleid tussen het recht van gezagsuitoefening door de werkgever en het privacyrecht van de werknemer. Het is dus de kunst een aanvaardbaar evenwicht te vinden hiertussen.
Tot op heden is er geen eenduidige aanpak hieromtrent geweest door de verschillende werkgevers en heerste er onder meer onduidelijkheid inzake de mogelijkheid om alcohol- en drugtesten uit te voeren. Uit een onderzoek van Attentia blijkt dat 2 op 3 van de ondervraagde bedrijven over bepaalde richtlijnen beschikken omtrent het gebruik van alcohol en drugs tijdens de werkuren. Slechts 1 op 5 bedrijven zou een nultolerantie als algemeen geldend basisprincipe hanteren en 1 op 2 bedrijven voorziet geen enkele bijstand bij een vermoeden van drankmisbruik.
Zie het onderzoeksrapport op de website van Attentia: Rapportage ‘Een nuchtere kijk op alcohol- en drugsbeleid’ (PDF, 278 KB).
Het voeren een preventief alcohol -en drugsbeleid in de onderneming is evenwel uiterst belangrijk. Deze problematiek is immers verstrekkend en grijpt in op het functioneren op de werkvloer, maar ook op de leefomstandigheden van de werknemers zelf, van hun collega-werknemers, de werkgever en ten slotte maar niet in het minst op die van de familiale omgeving van de werknemer. Ze belangt dan ook de werknemers, de werkgevers en de overheid aan. De taak van de overheid bestaat erin de bedrijven aan te sporen en te ondersteunen bij het uitwerken van een preventief beleid ter zake.
Een initiatief hiertoe werd reeds genomen door de toenmalige Minister van Werk, de heer Vanvelthoven, die op 28 juli 2006 een nota aan de Nationale Arbeidsraad heeft overgemaakt met betrekking tot een “alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming”.
In het interprofessioneel akkoord van 2 februari 2007 namen de sociale partners zich vervolgens voor om een CAO te sluiten rond dit thema.
Dit resulteerde voor wat de privé-sector betreft in de CAO nr. 100 van 1 april 2009 betreffende het voeren van een preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming dat het voeren van een dergelijk beleid in elke onderneming verplicht maakt en zorgt voor een responsabilisering van werkgevers en werknemers.
http://www.werk.belgie.be/defaultTab.aspx?id=24098
